Hiçbir Şey Yapmak İstememek Neden Olur?

Bazen hiçbir şey yapmak istemiyorsun.

Ne bir işe başlamak.
Ne bir mesaja cevap vermek.
Ne de kalkıp bir şeyler hazırlamak.

Yapman gerekenleri biliyorsun. Belki zamanın da var. Ama içinden hiçbir şey gelmiyor.

Ve bir süre sonra insan kendine şu soruyu sormaya başlıyor:

“Neden hiçbir şey yapmak istemiyorum?”

Bu soru çoğu zaman suçlulukla birlikte geliyor. Sanki istememek başlı başına bir kusurmuş gibi.

Oysa hiçbir şey yapmak istememek her zaman tembellik anlamına gelmez. Bazen zihinsel yükün, duygusal yorgunluğun veya uzun süredir kendinden beklediğin şeylerin sessiz bir sonucu olabilir.

Hiçbir şey yapmak istememek ne anlama gelir?

İsteksizlik çoğu zaman tembellikle karıştırılır.

Ama ikisi her zaman aynı şey değildir.

Bazen insan ne yapması gerektiğini bilir ama başlamak istemez. Bazen de sorun başlamak değildir; zaten hiçbir şeyin cazip gelmemesidir.

İşte bu noktada kendine hemen “tembelim” demek yerine başka bir soru sormak daha doğru olabilir:

“Beni bu kadar geri çeken ne?”

Çünkü davranış aynı görünse de altında farklı şeyler olabilir.

Yorgunluk.
Bunalmışlık.
Duygusal yük.
Sürekli bir şey yetiştirme baskısı.
Ya da uzun süredir gerçekten dinlenememek.

Sürekli “yapmalıyım” demek isteği tüketebilir

Gün içinde zihnin ne kadar çok emir aldığını çoğu zaman fark etmiyoruz.

Bunu yapmalıyım.
Şuna cevap vermeliyim.
Bunu yetiştirmeliyim.
Daha düzenli olmalıyım.
Daha üretken olmalıyım.

Bir süre sonra hayat yalnızca yapılması gerekenlerden oluşmaya başlayabiliyor.

Ve insan bazen yapmaktan değil, sürekli yapmak zorunda hissetmekten yoruluyor.

Bu yüzden hiçbir şey yapmak istemediğin bazı anlarda asıl ihtiyacın yeni bir görev olmayabilir.

Belki yalnızca bir süreliğine hiçbir şeyden sorumlu olmamak istiyorsundur.

Duygular da enerji harcar

Hiçbir şey yapmak istememenin arkasında her zaman fiziksel veya zihinsel yorgunluk olmayabilir.

Bazen içeride taşınan başka şeyler vardır.

Söylenmemiş bir cümle.
Geçmemiş bir üzüntü.
Adı konmamış bir kırgınlık.
Uzun süredir görmezden gelinen bir kaygı.

Bunların hiçbiri dışarıdan görünmez.

Ama görünmemeleri yer kaplamadıkları anlamına gelmez.

İnsan bazen gün içinde hiçbir şey yapmamış gibi hisseder ama aslında zihninin içinde saatlerdir birçok şeyi taşımaktadır.

Bu yüzden hareketsizlik her zaman boşluk değildir.

Bazen içeride fazla şey olmasının sonucudur.

Zihinsel yorgunluk da isteği azaltabilir

Bazı dönemlerde zihnin o kadar uzun süre açık kalır ki, en küçük şey bile ağır gelmeye başlar.

Bir mesaja cevap vermek.
Bir karar vermek.
Markete gitmek.
Bir işe başlamak.

Bunlar normalde küçük şeylerdir ama zihinsel yük arttığında olduğundan daha büyük görünebilir.

Eğer son zamanlarda dalgınlık, karar vermekte zorlanma veya küçük şeylerden bile çabuk yorulma hissi de yaşıyorsan, bunun zihinsel yorgunlukla ilişkili tarafını Zihinsel Yorgunluk Neden Geç Fark Edilir? yazısında daha ayrıntılı anlattım.

Buradaki önemli ayrım şu:

Bazen mesele hiçbir şey yapmak istememek değildir.

Zihnin artık yeni bir şey taşıyacak alan bulamıyordur.

Peki bu tembellik mi?

Belki de kendimize en hızlı yapıştırdığımız etiketlerden biri bu:

“Tembelim.”

Oysa dışarıdan aynı görünen davranışların altında çok farklı nedenler olabilir.

Bir insan yapabileceği hâlde sürekli erteleyebilir.

Başka biri ise gerçekten tükenmiş hissedebilir.

Bir başkası uzun süredir taşıdığı duygusal yük nedeniyle geri çekilebilir.

Bu yüzden kendini hemen yargılamak yerine şu soruyu sormak daha anlamlı olabilir:

“Şu anda yapmıyorum, çünkü istemiyorum mu; yoksa yapacak alanım kalmadığı için mi?”

Bazen bu ayrımı fark etmek bile kendine bakışını değiştirir.

Hiçbir şey yapmak istemediğinde ne yapabilirsin?

İlk refleksimiz genellikle kendimizi hemen toparlamaya çalışmak oluyor.

Ama bazen önce çözmek değil, anlamak gerekiyor.

1. Kendine hemen yüklenme

Kendine şunu sor:

“Ben gerçekten tembel miyim, yoksa bir süredir fazla mı taşıyorum?”

Cevabı hemen bulmak zorunda değilsin.

Ama soruyu değiştirmek bile suçluluğu azaltabilir.

2. Yapman gereken şeyi küçült

Eğer hareket etmek istiyorsan büyük bir başlangıç yapmak zorunda değilsin.

Bir bardak su içmek.
Pencereyi açmak.
Yüzünü yıkamak.
Beş dakika yürümek.
Sadece masaya oturmak.

Bazen zihin büyük kararlarla değil, küçük hareketlerle yeniden ısınır.

3. “Bugün neyi yapmak zorunda değilim?” diye sor

Bazen yapılacaklar listesine yeni bir şey eklemek yerine ondan bir şey çıkarmak daha iyidir.

Her şeyi bugün çözmek zorunda değilsin.

Her mesaja hemen cevap vermek zorunda değilsin.

Her boşluğu verimli geçirmek zorunda da değilsin.

Bazen dinlenmenin zor gelmesinin nedeni de budur: durduğumuz anda hâlâ bir şey yapmamız gerektiğini düşünürüz. Bu hissi Dinlenmek Neden Bu Kadar Zor Hissettiriyor? yazısında ayrıca ele aldım.

4. Bu hissin ne zamandır seninle olduğunu fark et

Kendine sessizce sor:

“Bu isteksizlik ne zamandır var?”

Bir iki yoğun günün ardından mı geldi?

Yoksa haftalardır mı sürüyor?

Belirli bir olaydan sonra mı başladı?

Bu soruların amacı kendine teşhis koymak değil.

Sadece yaşadığın şeyi biraz daha net görebilmek.

Bazen durmak da bir bilgidir

Hiçbir şey yapmak istemediğin her günü hemen düzeltmen gerekmiyor.

Bazen o his sana bir şey anlatıyordur.

Belki fazla şey üstlendin.

Belki uzun süredir gerçekten dinlenmedin.

Belki de hep devam etmeye çalışırken kendini biraz geride bıraktın.

Durmak her zaman vazgeçmek değildir.

Bazen insan ancak durduğunda ne kadar yorulduğunu fark eder.

Küçük Bir Düşünce Parçası

Belki de zihnin sana her zaman
“Daha çok çabala” demiyordur.

Bazen yalnızca:

“Beni de biraz duy.”

diyordur.

Son Bir Not

İsteksizlik uzun süredir devam ediyorsa, günlük yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa veya daha önce keyif aldığın şeylere karşı da ilgini kaybettiğini fark ediyorsan, bunu yalnızca “motivasyon eksikliği” olarak görmemek iyi olabilir.

Böyle dönemlerde bir ruh sağlığı uzmanından destek almayı değerlendirebilirsin.

Kendine karşı sert olmak yerine önce ne yaşadığını anlamaya çalış.

Çünkü bazen hiçbir şey yapmak istememek bir eksiklik değildir.

Uzun süredir taşıyan bir yanının biraz alan istemesidir.